تیرچه ها قطعات پیش ساخته ای هستند که از بتن و فولاد تشکیل شده و بعد از اجرای کامل سقف تیرهای فرعی T شکل ایجاد میکنند
تیرچه های فلزی با جان باز یا تیرچه کرومیت :
در این نوع تیرچه ها بال فوقانی از یک تسمه یا دو میلگرد و بال تحتانی از یک تسمه تشکیل شده و دو بال آن توسط یک میلگرد خم شده که نقش جانباز را ایفا کرده و به یکدیگر متصل میشوند .
در فاصله تیرچه ها از بلوک های پیش ساخته سفالی ، بتنی و یا طاق ضربی استفاده میشود . انواعی از این تیرچه ها که بر پایه ضوابط انجمن تیرچه های فولادی و ساختمان های فولادی آمریکا طرح شده و محاسبه و اجرا میشوند ، از نوع خود ایستا بوده و هنگام عملیات اجرایی نیاز به شمع بندی نداشته و میتوانند بارهای اجرایی را مستقیما تحمل نمایند به همین خاطر برای مواردی که ارتفاع طبقات زیاد و شمع بندی پرهزینه و دشوار باشد بسیار مناسب میباشند .
عملیات بتن تکمیلی در این نوع پوشش شبیه سقف های تیرچه و بلوک متداول است .
این نوع تیرچه ها عضو پیش ساخته ای هستند که به صورت خرپاهای ویژه دو سر ساده اجرا میشوند مراحل بارگذاری این تیرچه به این صورت میباشد :
در مرحله اول تیرچه هنگام حمل و نقل بار ناشی از وزن خود را تحمل میکند .
در مرحله دوم در زمان اجرای سقف و قبل از گرفتن بتن بار مرده سقف و بار زنده عوامل اجرایی را در حد فاصل تکیه گاه های تیرچه تحمل میکنند .
در مرحله سوم باربری و بعد از گرفتن بتن ، مقطع مرکب شامل تیرچه و بتن و تنش های ناشی از تمامی بار های وارده به سقف را تحمل میکنند .
تیرچه فولادی برای تحمل مراحل سه گانه بارگذاری از اجزای زیر تشکیل شده اند :
بال تحتانی
اعضای قطری
بال فوقانی
بال تحتانی :
بال تحتانی تیرچه که از تسمه ساخته شده است به عنوان عضو کششی خرپا عمل کرده و بارهای وارده در سه مرحله بارگذاری را تحمل میکنند .
مراحل سه گانه بارگذاری تیرچه های فولادی :
در مرحله اول بال تحتانی به عنوان عضو کششی خرپای تیرچه باید بتواند نیروی کششی ناشی از وزن خود تیرچه را در زمان حمل و نقل تحمل نماید .
در مرحله دوم باید بتواند نیروی کششی ناشی از وزن مرده سقف را در فاصله محور تا محور تیرچه تحمل کند .
در مرحله سوم نیز بال تحتانی به عنوان عضو کششی تحت لنگر ناشی از بارهای وارده عمل میکند .
اعضای قطری :
اعضای قطری تیرچه که معمولا از میلگرد میباشند به عنوان عضو مورب خرپا عمل کرده و به کمک اعضای کششی و فشاری ایستایی لازم برای تحمل بارهای وارده را در سه مرحله بارگذاری تامین مینمایند .
در مرحله اول عضو قطری تیرچه به کمک اعضای کششی زیرین و اعضای بالایی ایستایی لازم را برای تحمل وزن خود تیرچه در هنگام حمل و نقل تامین میکند .
در مرحله دوم این عضو ایستایی لازم را برای تحمل وزن مرده سقف بین تکیه گاه های موقت تامین مینمایند .
در مرحله سوم عضو قطری قسمتی از نیروی برشی وارده را تحمل میکند .
بال فوقانی :
این عضو از نبشی یا ناودانی ساخته شده و در داخل بتن پوششی قرار میگیرد و در مرحله اول و دوم بارگذاری وزن تیرچه را به هنگام بتن ریزی و قبل از حصول مقاومت بتن پوششی تحمل مینماید . در مرحله سوم بارگذاری تیرچه به همراه سایر اعضای تیرچه بار ناشی از بارهای مرده و زنده را در هنگام بهره برداری تحمل مینمایند .
فواید و مزایای کرومیت :
کرومیت نسبت به تیرچه پاشنی بتنی ارزان تر تمام میشود . هنگام بتن ریزی در تیرچه معمولی هر متر مکعب بتن حدود 6.5 تا 7 متر مربع را میپوشاند اما در کرومیت 10 متر مربع را میپوشاند که با توجه به قیمت بتن که از اصلی ترین مصالح ساختمان میباشد حدود 25 تا 30 درصد کمتر مصرف شده و در پایان کار قیمت بتن مصرفی هزینه کل سقف تمام شده را تغییر داده و کرومیت ارزان تر تمام میشود .
از مهم ترین مزایای آن هزینه و وزن کمتر سازه که این خود به خاطر سه علت می باشد :
دلیل اول : درست است که هر چه عدد تیرچه کرومیت گرانتر از تیرچه پاشنه بتنی میباشد اما فاصله بین تیرچه های کرومیت 70 سانتی متر میباشد . در صورتی که که در پاشنه بنتی به 50 سانتی متر میرسد .
این امر باعث کمتر شدن تعداد تیرچه ها در هر دهانه از سقف شده که حدود 30 درصد هزینه تیرچه کاهش می یابد .
دلیل دوم : به خاطر همین فاصله و کمتر شدن ریل های بتن خود به علت فولاد بیشتر هر متر مکعب بتن در سقف کرومیت با ارتفاع 5 سانتی متر از روی یونولیت حدود 10 متر مربع را میپوشاند . اما این کار برای سقف تیرچه بتنی هر متر مکعب تقریبا 7 متر سقف را میپوشاند .
دلیل سوم : در سقف های کرومیت چند سقف به طور همزمان بتن ریزی میشود ولی در سقف های معمولی در سازه های زیر 100 متر مربع باعث میشود که هزینه حمل و کسر پلمپ برای بتن ریزی از بین برود . اگر این سه عامل در کنارهم محاسبه شود خواهیم دید که هزینه سقف کرومیت کمتر از پاشنه بتنی خواهد بود .
اجزای سقف تیرچه و بلوک :
تیرچه
بلوک
آرماتور های افت و حرارت
آرماتور منفی
بتن پوششی
کلاف میانی
سقف های تیرچه و بلوک تلفیقی از دو روش بتن ریزی و ساختگی در محل است که در آن قالب تحتانی به طور کامل حذف میشود .
در این سقف ها تیرچه فولادی با جان باز ، تیرچه بتنی با آرماتور کششی و برشی و در پوشش بتن آرماتور های اصلی به شکل تیرچه های پیش ساخته در کارخانه تولید می شوند .
در کارگاه پس از قرار دادن تیرچه ها در فاصله های معین و شمع بندی زیر تیرچه ها بلوک ها را بین دو تیرچه قرار داده و بعد از آن آرماتور های حرارتی را جایگزین کرده و بتن ریزی را انجام می دهند .